Mae Tŷ Mwyndy ychydig oddi ar yr A4119 ym mhen pellaf y caeau y tu hwnt i'r gwrych gyferbyn â garej Corner Park.

Mae'n debyg iddo gael ei adeiladu yn chwarter cyntaf y 19eg ganrif ac fe'i dangoswyd gyntaf ar fap Degwm 1841, ac ar y pryd roedd yn ffermdy.

Mae'n dŷ deulawr o ddiwedd y cyfnod Sioraidd sy'n cynnwys rhes ganolog tair bae (y tŷ gwreiddiol) gyda dau fae uwch ar yr ochr chwith ac un bae i'r dde.

Dywedir yn ddiweddarach ei fod wedi'i feddiannu gan ddiwydianwyr a oedd yn gysylltiedig â gweithfeydd mwyn haearn Mwyndy a oedd yn gweithredu yn union i'r Gogledd o'r 1850au i'r 1880au ac a ddisodlwyd wedyn gan weithfeydd calchfaen.

Ychwanegwyd dau fae ar ddiwedd y 19eg ganrif ac yna ychwanegwyd un bae arall ym 1908.

Am fwy o wybodaeth am hanes cymuned Pontyclun, ewch i'n amgueddfa ar-lein.