Meisgyn hanesyddol

Miskin Pre march 1919

Yng nghanol Meisgyn mae sgwâr hyfryd iawn gydag ardal wyrdd a phorthdy, sy'n cael ei ddominyddu gan y Gofeb Rhyfel a thafarn y Miskin Arms

Mae'r gofeb Rhyfel yn coffáu trigolion Meisgyn a laddwyd neu a aeth ar goll yn y Rhyfel Byd Cyntaf (9 enw) a'r Ail Ryfel Byd (4 enw). Yn anarferol rhestrir enwau'r rhai a wasanaethodd (ac a ddychwelodd adre’n fyw) o'r Rhyfel Byd Cyntaf hefyd.

Fe'i gwnaed gan gwmni W. Clarke o Landaf a adeiladodd y gofeb ym Mhontyclun hefyd. Dechreuwyd y gwaith ar 14 Mawrth 1919. Cafodd y garreg Portland y mae wedi'i gwneud ohoni ei chludo ar y rheilffordd i orsaf Trelái yng Nghaerdydd ac yna ei chludo dros y tir oddi yno.

Cymerodd y gwaith tua 3000 o oriau gyda 17 o ddynion yn cael eu cyflogi ar un adeg neu'r llall ar y gwaith (ynghyd â'r amser i ddod â’r garreg o Gaerdydd).

Cwblhawyd y gwaith erbyn 3 Hydref, ac mae'r Amgueddfa Ryfel Ymerodrol yn dweud iddo gael ei ddadorchuddio'n swyddogol ar 17 Ebrill 1920.

Anfonwyd bil am y gwaith at Mrs Williams o Miskin Manor gan Clarkes; swm o £344 a 6 swllt (tua £10k yn arian heddiw)

Cofnodwyd tafarn y Miskin Arms am y tro cyntaf yn 1871. Mae'n adeilad rhestredig gradd 2 gyda 2 lawr a 3 bae. Dros y blynyddoedd mae sawl estyniad wedi eu hychwanegu at ochr y prif adeilad ac mae gan y cefn estyniad mawr yn edrych dros y maes parcio a'r cefn gwlad y tu ôl.

Yn y cefn gwlad hwnnw, y tu hwnt i'r rheilffordd saif olion caer ategol Rufeinig sy'n dyddio'n ôl bron i 2000 o flynyddoedd.

Mae gan y sgwâr ei hun ychydig o nodweddion hanesyddol anarferol gan gynnwys blwch ffôn rhestredig a osodwyd ym 1955, dair blynedd ar ôl i'r Frenhines Elizabeth ddod i'r orsedd , er bod ganddo arwyddlun Brenin Siôr VI. Mae bellach wedi cael ei ail-bwrpasu i gartrefu diffibriliwr.

Ar draws y ffordd mae blwch Post George V.

Ychydig oddi ar y sgwâr mae Eglwys Dewi Sant. Adeiladwyd hwn yn 1907 gan ddefnyddio arian a godwyd gan roddion cyhoeddus ac o ddigwyddiadau codi arian.

Gall ymwelwyr sydd eisiau mynd oddi ar y llwybr ychydig i weld ychydig mwy o hanes lleol ddilyn y lôn rhwng y "porthdy" a'r arwydd hanes ac yna mynd yn syth i lawr y ffordd o'ch blaen nes cyrraedd clwb Criced Miskin Manor ac yna yn ddiweddarach Miskin Manor ei hun. Mae'n werth ymweld â'r ddau os oes gennych amser.

crossmenu linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram