Mae gan yr ardal o dir sydd ar y naill ochr a'r llall i'r lôn o'r A4119 i Faenordy Meisgyn gryn dipyn o dystiolaeth o ddefnydd sy'n dyddio'n ôl i'r oesoedd canol.

I'r de-orllewin o'r lôn hon yn y caeau mae llwybr suddedig a nodwyd pan oedd gwaith paratoi yn cael ei wneud ar gyfer yr M4 yn y 1970au.

I'r De/Dwyrain yn y caeau mae systemau caeau i'w gweld gan gynnwys 4 linsied, wedi'u halinio o'r Gogledd i'r De ar hyd llethr y dyffryn.

Terasau pridd ar hyd llethrau yw linchets. Maent yn nodwedd gyffredin o systemau caeau hynafol yn Ynysoedd Prydain.

Mae pob un tua 76m o hyd ac wedi'u gorchuddio â darnau o grochenwaith o'r 12fed-14eg ganrif sy'n dangos bod yr ardal wedi cael ei thrin yn yr Oesoedd Canol.

Wrth i chi anelu tua'r gogledd i fyny'r lôn hon i ffwrdd o Faenordy Meisgyn a thuag at Groesfaen mae yna Odyn Galch ôl-ganoloesol segur ger tŷ Llwyn y Pennau ac yn y cae i'r gorllewin o Dŷ Newydd roedd safle capel Llangoed a oedd yn dal i gael ei ddefnyddio yn y 14eg Ganrif.

Am fwy o wybodaeth am hanes cymuned Pontyclun ewch i'n amgueddfa ar-lein